Cây ba chạc có tác dụng gì? Cây ba chạc là cây gì?

Cây ba chạc phân bố chủ yếu ở các tỉnh miền núi, là vị thuốc khá phổ biến trong đông y dùng để chữa ghẻ ngứa, lở loét, đau nhức xương khớp…Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn có cái nhìn chi tiết cây ba chạc là cây gì, cây ba chạc có tác dụng gì và cách sử dụng như thế nào, cùng Globalco tìm hiểu nhé.

Cây ba chạc là cây gì?

Cây ba chạc là một loại cây thân gỗ tên khoa học Euodia lepta (Spreng) Merr thuộc họ cam Rutaceae, chi Melicope.

Ngoài ba chạc, dược liệu còn được biết đến với nhiều tên gọi khác như chè đắng, dầu dầu, bí bái, chè cỏ, tam xoa khổ, chằng ba, dầu dấu, tam nha khổ…

Cây ba chạc có tác dụng gì
Cây ba chạc có tác dụng gì
  • Cây ba chạc thuộc loại thân gỗ cao trung bình 2-8 m, cây trưởng thành cho nhiều nhánh con màu đỏ tro.
  • Lá ba chạc là loại lá kép, mọc đối, hình xoan, cuống lá dài gồm 3 lá chét, khi còn non lá có nhiều lông mịn.
  • Hoa mọc theo cụm đâm ra từ nách lá, có màu trắng nhỏ li ti, nở rộ vào khoảng tháng đầu 4 đến cuối tháng 5.
  • Quả ba chạc thuộc loại quả nang, hình xoan, mọc theo cụm, bề mặt cạnh ngoài nhăn nheo có 1-4 hạch nhẵn, quả có màu xanh khi còn non và màu đỏ khi đã chín.
  • Hạt của cây ba chạc hình cầu, bề mặt bóng, có màu đen và có đường kính khoảng 2mm

Khu vực phân bố

  • Cây ba chạc thường mọc hoang ở khu vực miền núi, đồi cây bụi, rìa rừng, đôi khi ở đồng bằng, dễ dàng thích nghi với môi trường sống.
  • Ở nước ta, cây ba chạc phân bố chủ yếu ở tỉnh Quảng Nam, Yên Bái, Hòa Bình, Lâm Đồng, Điện Biên, Sơn La…

Thu hái, chế biến, bảo quản

  • Thu hái: thu hái hoa quả của cây ba chạc vào tháng 4 đến tháng 7, rễ và lá thì có thể thu hái quanh năm.
  • Chế biến: Sau khi thu hái, cần rửa sạch đất cát bám trên dược liệu. Phần rễ sau khi rửa sạch thì đem thái nhỏ và phơi ngoài nắng cho thật khô. Còn phần lá thì phơi khô trong bóng râm hoặc nếu có điều kiện cơ sở thì có thể đem sấy để bảo đảm giá trị cao nhất của dược liệu.
  • Bảo quản: sau khi chế biến cần bảo quản dược liệu trong bao bì kín hoặc lọ thủy tinh, để nơi thoáng mát tránh ánh nắng trực tiếp, tránh nơi ẩm thấp sẽ gây hư mốc dược liệu.

Thành phần hóa học

  • Alkaloid: có nhiều trong rễ cây ba chạc nên khi nếm sẽ cảm nhận được vị đắng.
  • Tinh dầu: trong lá, vỏ quả, vỏ rễ người ta tìm thấy hai tinh dầu có mùi thơm nhẹ là α-pinen  furfuraldehyde.

Cây ba chạc có tác dụng gì?

Theo y học hiện đại cây ba chạc có tác dụng gì?

  • Chống viêm: đại học Sungkyunkwan, Hàn Quốc đã chứng minh chiết xuất methanol từ rễ cây ba chạc có tác dụng chống viêm dạ dày qua thí nghiệm thực hiện trên chuột. Các chuyên gia đánh giá cao tiềm năng có thể sản xuất dược liệu dưới dạng thuốc hoặc thực phẩm chức năng hỗ trợ chứng viêm loét dạ dày.
  • Kháng khuẩn: qua nhiều cuộc thí nghiệm, các chuyên gia tại Trung Quốc cho biết, nước sắc từ lá cây ba chạc có thể ức chế sự phát triển của Shigella ở nồng độ 1:25.
  • Lợi sữa: dùng 10g/kg/ngày dược liệu khô từ cao cồn, nước sắc từ lá và cành non của cây ba chạc thí nghiệm trên chim bồ câu. Sau 10 ngày, tế bào mô diều của chim bồ câu chuyển sang hình đăng ten, trong đó ¼ con đã bắt đầu hình thành tuyến sữa. Theo đó, các chuyên gia cũng đã thử cho 35 phụ nữ đang cho con bú uống nước sắc từ lá và cành non khô trong 3 ngày, kết quả có 42% tăng sữa nhiều, 14% tăng vừa, còn lại không có kết quả rõ rệt.
  • Diệt côn trùng: khoa côn trùng, đại học nông nghiệp Trung Quốc đã chứng minh tinh dầu α-pinen và furfuraldehyde trong lá ba chạc có tác dụng xua đuổi côn trùng. Ở Việt Nam, từ xưa ông bà ta đã dùng lá ba chạc bỏ vào bao gạo thóc hay ngũ cốc để chống mối mọt.

Theo y học cổ truyền cây ba chạc có tác dụng gì?

Cây ba chạc có tính hàn, vị đắng, mùi thơm nhẹ, quy kinh vào can và tỳ vị, chủ trị:

  • Mụn nhọt, ghẻ ngứa, ghẻ lở và chốc đầu.
  • Da mưng mủ, nhiễm trùng, eczema.
  • Ho viêm họng, viêm amidan, sốt cao co giật ở trẻ nhỏ.
  • Kinh nguyệt không đều, tắt sữa, ít sữa.
  • Phong tê thấp, đau khớp, nhức xương, tê bại.

Cách dùng, liều lượng

  • Dùng ngoài: có thể dùng lá, cành để nấu nước rửa hoặc tắm giúp cải thiện các bệnh ngoài da như ghẻ lở, ghẻ ngứa…
  • Sắc lấy nước uống: liều khuyến cáo khi dùng lá 10-15g, rễ 10-30g, phần thân 5-12g.
  • Ngoài ra có thể dùng ở dạng bột dược liệu, cao dược liệu hoặc dùng làm nguyên liệu sản xuất thực phẩm chức năng.

Cây ba chạc chữa bệnh gì?

Lá ba chạc chữa tê thấp, đau xương nhức khớp

Chuẩn bị lá ba chạc và lá tầm gửi mỗi vị 10g, đem rửa sạch cả hai dược liệu với nước muối, cho vào cối giã nát rồi đắp lên chỗ đau nhức. Mỗi ngày thực hiện 1 lần liên tục trong 1 tuần sẽ giảm đau nhức tê thấp.

Lá ba chạc chữa ghẻ lở, ghẻ ngứa

Rửa sạch 50-100g lá to và cành non cây ba chạc rồi đem nấu với 4 lít nước lọc. Sau 30 phút hoặc 1 tiếng thì tắt bếp, đợi khi nước thuốc ấm lại thì dùng để tắm, còn phần bã thì chà lên những vị trí đang bị ngứa. Mỗi ngày thực hiện 1 lần, cần kiên trì cho đến khi hết bệnh.

Cây ba chạc có tác dụng gì? Giúp lợi sữa, ăn ngon cho phụ nữ mới sinh

Chuẩn bị 10g rễ ba chạc, rửa sạch với ít muối rồi đem phơi khô và uống thay trà mỗi ngày. Hoặc có thể dùng 15g lá ba chạc sắc với 6 chén nước trong vòng 30 phút đến khi còn lại 3 chén là đạt. Chắt lấy phần nước thuốc chia thành 3 phần dùng trong ngày, thực hiện liên tục trong vòng 1 tuần sẽ thấy hiệu quả.

Cây ba chạc có tác dụng gì? Ngừa cảm cúm, viêm não

Rửa sạch 30g rau má, 15g cúc chỉ thiên, 15g cây ba chạc, 15g đơn buốt rồi cho vào nồi sắc với 6 chén nước trong vòng 30 phút cho đến khi lượng thuốc trong nồi còn lại 3 chén. Chia thuốc vừa sắc thành 2 phần, dùng hết trong ngày, liên tục trong vòng 7 ngày.

Cây ba chạc có tác dụng gì? Giúp điều hòa kinh nguyệt

Lấy 15g rễ cây ba chạc đem đi rửa sạch rồi cho vào ấm sắc cùng 6 chén nước với lửa nhỏ trong vòng 30 phút cho đến khi còn lại 3 chén. Để nguội rồi chia thuốc thành 3 phần uống hết trong ngày, lưu ý nên dùng thuốc trước chu kì kinh nguyệt 15 ngày.

Cây ba chạc có tác dụng gì? Chữa mụn nhọt, chốc đầu

Chuẩn bị 40-50g kim ngân hoa, 50g lá và cành non ba chạc, đem rửa sạch dược liệu rồi cho vào nồi có sẵn 4 lít nước lọc, sắc với lửa nhỏ trong vòng 30 phút cho đến khi còn lại khoảng 2 lít là đạt. Dùng phần nước vừa nấu để tắm hoặc xông hơi, cần kiên trì thực hiện 2-3 tuần sẽ thuyên giảm.

Cây ba chạc có tác dụng gì? Trị chứng ho đau họng, sốt cao co giật ở trẻ nhỏ

Dùng 20-30g lá cây ba chạc cho vào nồi sắc với 500ml nước trong vòng 30 phút cho đến khi còn lại 250ml là được hoặc có thể nấu thành cao. Chia nước thuốc vừa sắc thành 2 lần uống trong ngày, cần kiên trì thực hiện cho đến khi khỏi bệnh.

Cây ba chạc có tác dụng gì? Trị đau lưng mỏi gối

Cần chuẩn bị bưởi bung, dây chỉ, lá lốt, cốt khí, rẻ gấc, độc lực, lá cà phê, cà gai leo, gối hạc, cây ba chạc mỗi vị 10g. Rửa sạch các vị thuốc rồi cho vào ấm có sẵn 500ml nước lọc sắc trong vòng 30 phút cho đến khi nước trong nồi còn lại 100ml là đạt. Chắt lấy phần nước thuốc, chia làm 2 lần uống hết trong ngày, cần kiên trì thực hiện trong vòng 2-3 tuần đến khi bệnh thuyên giảm.

Những lưu ý khi sử dụng cây ba chạc

  • Hãy đảm bảo rằng bạn đã tìm hiểu thông tin và hỏi ý kiến bác sĩ của bạn trước khi sử dụng ba chạc làm thuốc chữa bệnh, kể cả dùng ngoài hoặc thuốc uống.
  • Cần tuân thủ đúng liều lượng đã được khuyến cáo cho mỗi lần sử dụng.
  • Không dùng thuốc từ dược liệu liên tục trong nhiều tháng.
  • Đối với người có tiền sử dị ứng với bất cứ thành phần nào trong dược liệu thì tuyệt đối không được sử dụng.
  • Để tránh tương tác thuốc, cần thông báo với bác sĩ những loại tân dược hoặc thực phẩm chức năng bạn đang dùng.

Cả y học hiện đại và y học cổ truyền đều ghi nhận những công dụng tuyệt vời của cây ba chạc. Hy vọng những thông tin cây ba chạc là gì, cây ba chạc có tác dụng gì sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn và áp dụng những lợi ích của cây ba chạc vào thực tiễn một cách hữu hiệu.

Rate this post

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Liên hệ
Liên hệ